(Châm cứu):Phục hồi chức năng sau tai biến mạch máu não

(E&C center):Phục hồi chức năng sau tai biến mạch máu não Tổng quan/Cách chọn một cơ sở phục hồi chức năng / Overview/How to Pick a Rehab,Nguy cơ tử vong ở những người bị tai biến mạch máu não có thể lên tới 90% nếu không được điều trị kịp thời. Một số trường hợp qua khỏi cơn nguy kịch nhưng phải gánh chịu di chứng nặng nề. Trước tình trạng gia tăng số người bị tai biến ở Việt Nam, chương trình Sức khoẻ cho mọi người đã mời hai chuyên gia đầu ngành: GS.TS Nguyễn Văn Thông- GĐ Trung tâm Đột quỵ - Bệnh viện TƯ Quân đội 108 và bác sĩ Nguyễn Công Doanh - Trưởng khoa Y học cổ truyền – Bệnh viện Bạch Mai tham gia chương trình để giúp khán giả hiểu thêm về tai biến mạch máu não và có cách điều trị, phục hồi sau tai biến mạch máu não hiệu quả.

Quý vị chọn cơ sở phục hồi chức năng như thế nào sau khi quý vị hay người thân của quý vị đã vượt qua giai đoạn ban đầu hay giai đoạn cấp của tình trạng tê liệt hoặc bệnh tật? Mặc dù cơ sở gần nhà có thể là nơi điều trị thuận tiện và thuận lợi nhất để người thân và bạn bè giúp đỡ quý vị nhưng liệu nơi đó có những dịch vụ cần thiết để điều trị cho tình trạng tổn thương hay bệnh tật phức tạp của quý vị không.
Sau đây là một số câu hỏi để quý vị cân nhắc: Cơ sở đó có kinh nghiệm chẩn đoán hoặc điều trị bệnh lý cụ thể không? Thường thì càng nhiều bệnh nhân đến cơ sở điều trị thì trình độ chuyên môn của đội ngũ nhân viên ở đó càng cao. Cơ sở đó có được chính thức công nhận – hay là cơ sở đó có đáp ứng được những tiêu chuẩn chăm sóc chuyên nghiệp cho nhu cầu cụ thể của quý vị không?Theo GS.TS Nguyễn Văn Thông, xã hội ngày càng phát triển, áp lực về công việc cũng tăng lên cùng với chế độ ăn uống, sinh hoạt không khoa học (béo phì, lười vận động, hút thuốc lá, nghiện rượu bia, căng thẳng,...) và các bệnh như: tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch,... đã tạo điều kiện cho tai biến mạch máu não (TBMMN) phát triển. Mặt khác, qua thống kê trong 5 năm gần đây tại Trung tâm Đột quỵ não (bệnh viện TƯ Quân đội 108), tỷ lệ bệnh nhân TBMMN từ 40-50 tuổi chiếm khoảng 12% còn đa số là trên 50 tuổi. Bởi vậy, dân số già hóa cũng là nguyên nhân khiến số ca TBMMN tăng nhanh.
 TBMMN có thể diễn ra đột ngột, chủ yếu theo hai thể bệnh chính là xuất huyết não và nhồi máu não, khiến các tế bào thần kinh bị tổn thương với những dấu hiện ban đầu như đột ngột đau đầu không rõ nguyên nhân, méo miệng, không nói được, liệt một bên tay, chân,... Việc điều trị TBMMN kịp thời sẽ giúp bệnh nhân phòng tránh được các biến chứng nguy hiểm. Tùy theo từng trường hợp mà bác sĩ sẽ chỉ định dùng thuốc chống đông máu, thuốc tiêu huyết khối, chống kết tập tiểu cầu,... Tuy nhiên, những thuốc này có thể gây ra một số biến chứng nguy hiểm.

 Phục hồi tầm vận động của khớp.

- Làm mạnh cơ.

- Điều hợp các động tác.

- Tái rèn luyện các cơ bị liệt, bị mất chức năng.

- Tạo thuận cho cảm thụ bản thể.

- Phòng thương tật thứ cấp.
    Họat động trị liệu:
-  Tự chăm sóc (self care: ADL, hand therapy )

- Họat động, làm việc ( productivity/ work )

- Thư giãn, vui chơi giải trí ( leisure )

- Cảm giác, vận động ( sensorimotor )

-  Nhận thức, tái hòa nhập ( Cognitive/ integration )

-Tâm lý xã hội (phychosocial )

Nói chung, một cơ sở có chuyên môn phục hồi chức năng được chính thức công nhận thì tốt hơn một chương trình phục hồi chức năng chung chung. Ví dụ, chứng nhận của Hội đồng Chứng nhận Chuyên môn Phục hồi Chức năng (Rehabilitation Accreditation Commission - CARF) về hoạt động điều trị chứng tổn thương tủy sống cho biết cơ sở đó đáp ứng được một mức tiêu chuẩn tối thiểu của dịch vụ chăm sóc. Các chương trình phục hồi chức năng xin chứng nhận CARF khi họ cảm thấy chương trình của họ là đặc biệt.
CARF khuyến khích các dịch vụ lấy giá trị làm nền tảng, lấy kết quả là mục tiêu dành cho những người bị tàn tật do bệnh tật hoặc chấn thương. Sự chứng nhận của CARF quan trọng đối với cả cơ sở chăm sóc phục hồi do chính phủ và tư nhân tài trợ.
Một khía cạnh khác của cơ sở phục hồi chức năng tốt đó là số lượng và chất lượng của đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp mà họ có sẵn.
Trong số những nhà chuyên môn, quý vị có thể tìm thấy một nhóm phục hồi chức năng:
Nhà vật lý trị liệu (Physiatrist)
Nhà vật lý trị liệu (fizz-ee-AT-trist, hay còn được phát âm theo cách khác phổ biến hơn là fizz-EYE-a-trist) là một bác sĩ có chuyên môn về y học cơ thể và phục hồi chức năng. Họ điều trị hàng loạt những bệnh lý đa dạng từ chứng đau bả vai đến tổn thương tủy sống. Họ điều trị chứng đau cấp, mạn tính và những rối loạn thuộc hệ cơ xương. Họ có thể khám bệnh cho người mắc chứng đau lưng, một vận động viên bị trật mắt cá chân hoặc một chuyên gia đánh máy bị hội chứng ống cổ tay (carpal tunnel syndrome).
Nhà vật lý trị liệu phối hợp quá trình phục hồi chức năng lâu dài cho người bị mắc chứng tổn thương tủy sống, ung thư, đột quỵ hoặc những rối loạn thần kinh khác, tổn thương não bộ, những người đã trải qua các lần phẫu thuật cắt cụt và mắc chứng đa xơ cứng.
Nhà vật lý trị liệu phải tốt nghiệp đại học y khoa hệ bốn năm và hoàn tất bốn năm chương trình đào tạo nội trú sau cao học (Postdoctoral Residency Training). Đào tạo nội trú bao gồm một năm dành để rèn luyện những kỹ năng lâm sàng căn bản và ba năm huấn luyện chuyên sâu về lĩnh vực chuyên môn.
Y tá Phục hồi Chức năng
Các y tá đã được huấn luyện đặc biệt về nguyên lý phục hồi và khôi phục chức năng sẽ phối hợp làm việc với những thành viên còn lại trong nhóm phục hồi chức năng để xử lý các sự cố và kiểm soát những vấn đề y khoa phức tạp. Các y tá phục hồi chức năng là những chuyên gia xử lý các vấn đề về bàng quang, đại tràng, chế độ dinh dưỡng, tình trạng đau nhức, tình trạng nguyên vẹn của da, hệ hô hấp, khả năng tự chăm sóc, hoạt động phối hợp các chế độ điều trị y khoa và những vấn đề liên quan. Họ chỉ dẫn cho người bệnh và gia đình của người bệnh, đặt mục tiêu đạt hướng tới sự độc lập tối đa và lập nên các chương trình chăm sóc để duy trì được thể trạng tối ưu cho người bệnh.
Các y tá phục hồi chức năng bắt đầu làm việc với những người bệnh và gia đình của họ ngay sau khi xuất hiện tổn thương hoặc bệnh lý mạn tính gây nên tình trạng tàn tật và họ tiếp tục hỗ trợ sau khi người bệnh trở về nhà, quay lại với công việc hoặc chương trình học tập. Theo Hiệp hội Y tá Phục hồi Chức năng (Association of Rehabilitation Nurses) thì "hoạt động điều dưỡng phục hồi chức năng" là một triết lý về sự chăm sóc, không phải là một sự xác lập công việc hay giai đoạn của quá trình điều trị. Các y tá phục hồi chức năng tiến hành phương pháp tiếp cận tổng thể nhằm đáp ứng được những nhu cầu y khoa, nghề nghiệp, giáo dục, môi trường sống và tinh thần của người bệnh.
Liệu pháp Nghề nghiệp (Occupational Therapy)
Nhà điều trị liệu pháp nghề nghiệp (Occupational Therapy - OT) có trình độ chuyên môn trong việc giúp đỡ người bệnh học tập hoặc học tập lại, thực hiện các hoạt động hàng ngày cần thiết để đạt được sự độc lập tối đa. Họ cung cấp các chương trình điều trị để giúp người bệnh có khả năng tắm rửa, mặc quần áo, chuẩn bị bữa ăn, dọn dẹp nhà cửa, tham gia vào các hoạt động nghệ thuật và thủ công hay làm vườn. Họ đưa ra những đề nghị và cung cấp chương trình huấn luyện để người bệnh có thể sử dụng thiết bị thích ứng nhằm thay thế cho chức năng bị mất.
Họ cũng xem xét các điều kiện về nhà ở và nơi làm việc để đưa ra những đề nghị sửa đổi. Nhà điều trị liệu pháp nghề nghiệp cũng hướng dẫn các thành viên trong gia đình và những người chăm sóc thực hiện các phương pháp chăm sóc an toàn và hiệu quả cho người bệnh. Liệu pháp nghề nghiệp không chỉ giúp khôi phục lại những kỹ năng căn bản mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho người bệnh tiếp xúc với cộng đồng bên ngoài bệnh viện.
Liệu pháp Vật lý (Physical Therapy)
Các nhà điều trị liệu pháp vật lý (Physical Therapy - PT) điều trị các di chứng tàn tật do sự tổn hại trong hệ vận động và cảm giác. Mục tiêu của họ là giúp đỡ người bệnh nâng cao sức lực và khả năng chịu đựng, cải thiện khả năng phối hợp động tác, làm giảm tình trạng co cứng, duy trì khối cơ ở những chi bị liệt, bảo vệ da tránh khỏi chứng loét điểm tỳ và phục hồi khả năng kiểm soát chức năng bàng quang và đại tràng nhiều hơn.
Các nhà điều trị liệu pháp vật lý cũng hướng dẫn người bệnh các kỹ thuật sử dụng thiết bị thích ứng ví dụ như xe lăn, nạng chống hoặc nẹp cố định. Ngoài những bài luyện tập và phương pháp điều trị "thực hành", các nhà điều trị liệu pháp vật lý còn hướng dẫn người bệnh cách tự chăm sóc bản thân. Họ còn có thể điều trị cho các cơ để chúng có tầm vận động tối ưu. Các nhà điều trị liệu pháp vật lý cũng sử dụng những phương pháp như siêu âm (một thiết bị phát ra sóng cao tần để sinh nhiệt), các túi chườm nóng và chườm lạnh.
Các nhà điều trị liệu pháp khác ở làm việc ở cơ sở phục hồi chức năng mà quý vị cũng nên biết bao gồm:
Các nhà điều trị liệu pháp giải trí (Recreation therapist) giúp người bệnh khám phá ra nhiều phương pháp giải trí đa dạng hiện có trong cộng đồng.
Các nhà điều trị liệu pháp hướng nghiệp (Vocational therapist) giúp người bệnh tiếp cận tới những kỹ năng nghề nghiệp của mình và phối hợp làm việc với cơ quan Phục hồi Chức năng Hướng nghiệp của tiểu bang và những cơ quan khác để được cung cấp các trang thiết bị, chương trình huấn luyện và sắp xếp việc làm.
Nhiều cơ sở phục hồi chức năng có các chuyên gia sắp xếp và điều chỉnh luôn sẵn sàng giúp người bệnh chọn xe lăn, đệm ngồi và thiết bị điều chỉnh phù hợp nhất cho mình.
Ở hầu hết các cơ sở phục hồi còn có những nhà tâm lý học về phục hồi chức năng để hỗ trợ người bệnh vượt qua những biến cố lớn trong cuộc sống sau khi họ mắc bệnh hoặc bị chấn thương.
Dịch vụ tư vấn về tình dục và gia đình cũng được tích hợp trong hầu hết các chương trình phục hồi chức năng với mục đích giúp người bệnh hiểu rõ hơn về chức năng tình dục, biện pháp kế hoạch hóa gia đình, v.v.
Các nguồn:
Hiệp hội Liệu pháp Nghề nghiệp Hoa Kỳ (American Occupational Therapy Association), Hiệp hội Liệu pháp Vật lý Hoa Kỳ (American Physical Therapy Association), Viện Hoa Kỳ học về Y học Cơ thể và Phục hồi Chức năng (American Academy of Physical Medicine and Rehabilitation), Hội đồng Chứng nhận Chuyên môn Phục hồi Chức năng (Rehabilitation Accreditation Commission), Hiệp hội Y tá Phục hồi Chức năng (Association of Rehabilitation Nurses)

  • 11/09/2014 09:11
  • chamsoccongdong.com
  • 0 nhận xét

Gửi nhận xét